Hadis için ilk 10 kitap

Bu bölümde, herhangi bir alanda bilgi edinmek isteyenlere, o alanın uzmanı olan bir kişiden, “ilk olarak okunması gereken 10 kitap” listeleri sunuyoruz. İlk olarak, Hadis dalında, ülkemizin önde gelen Hadis otoritelerinden biri olan ve bu alanda pek çok talebe yetiştirmiş bulunan Prof. Dr. M. Yaşar Kandemir hocamızın tavsiyelerini alacağız. Ama önce sorularımız ve cevapları:

***

Nuraniyat: Hadisleri hayatımızda nereye koymalıyız? Hadislerin günlük yaşantımız içerisinde ne kadar yer kaplaması, bizim için nasıl bir önem arz etmesi gerekiyor?

Yaşar Kandemir: Hadisler; bize Kur’ân-ı Kerîm’i getiren, onu öğretip açıklayan ve dinin nasıl yaşanması gerektiğini uygulamalı bir şekilde öğreten Peygamber Efendimizin sözleridir. İlk İslâm büyüklerinin sık sık tekrarladıkları bir vecize vardır: “Hadisler dindir; dininizi kimden öğrendiğinize dikkat ediniz.” Bu sözün söylendiği devirde hadisler henüz kitaplara geçmediği için, Peygamberimizin buyrukları, onları rivayet eden muhaddislerden öğreniliyordu. Onlar bu sözle, hadislerin güvenilir, dikkatli ve titiz kimselerden öğrenilmesi gerektiğini anlatıyorlardı.

Din demek olan hadisler, bütün bir hayatı kaplar. Sabah uyandığımız andan, akşam tekrar yatağa uzandığımız zamana kadar, yani yirmi dört saat boyunca hayatımıza dinin yön vermesi gerekir. Peygamber Aleyhisselâmın bize en güzel örnek olduğunu bildiren âyet-i kerîme (Ahzâb sûresi 33/21), onu kendimize model almamızı tavsiye etmektedir. Resûl-i Ekrem Efendimiz evinde nasıl yaşardı? Sokağa nasıl çıkardı? Yolda nasıl yürürdü? Gördüğü insanlara nasıl davranırdı? Mescide vardığı zaman ne yapar, nasıl ibadet ederdi? İslâmiyeti öğretme metodu neydi? Henüz Müslüman olmayanlara karşı tutumu ve onlara İslâmı tebliğ şekli nasıldı? Diğer yandan hayvanlara, hattâ eşyaya karşı nasıl bir tavır takınırdı? Bütün bunları ve daha başka hususları öğrenmemiz, İslâmiyeti doğru şekilde yaşayabilmemiz Allah’ın Resûlünü tanımamıza, Allah’ın Resûlünü tanımamız da hadisleri öğrenmemize bağlıdır.

Nuraniyat: Bir hadis duyduğumuzda bunu hemen sahihtir diye kabul etmeli miyiz? Değilse bu hadisi nasıl bir süzgeçten geçirmeliyiz?

Yaşar Kandemir: Hadisler, onları rivayet eden insanların az veya çok güvenilir olmasına göre, sahih, hasen ve zayıf diye üçe ayrılır. Zayıf, uydurma demek değildir. O da Peygamberimizin sözüdür. Ama diğer ikisi kadar güvenilir bir şekilde gelmemiştir. Peygamberimizle hiç ilgisi olmayan rivayetlere ise uydurma anlamına mevzû denir.

Bazı âlimler sadece sahih hadislerin bir kısmını kitaplaştırmışlardır. Sahîh-i Buhârî, Sahîh-i Müslim böyledir. Onlardaki bütün hadisler sahihtir. Diğer hadis kitapları ise hadisin her üç derecesini de ihtiva ederler.

Bize düşen görev, duyduğumuz bir hadisin güvenilir, yani sahih ve hasen olup olmadığını araştırmaktır, onların hangi kitaplardan alındığına bakmaktır. Bir kitapta zayıf bir şekilde rivayet edilen, bir başka söyleyişle bir hadis âlimi tarafından zayıf diye değerlendirilen bir hadis, bir başka kitapta daha güvenilir bir şekilde rivayet edilmiş olabilir. Bu sebeple zayıf rivayetleri hemen kaldırıp atamayız. Onların Hz. Peygamberin sözü olabileceğini düşünmek zorundayız.

Kütüb-i Sitte diye anılan altı önemli hadis kitabı vardır. İslâm âlimleri bunları değerli kabul etmişlerdir. İlk ikisi Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim’dir. Diğerleri Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbni Mâce’nin Sünen adlı eserleridir. Mâlik b. Enes’in Muvatta’ , Dârimî’nin Sünen, Ahmed b. Hanbel’in Müsned adlı eserleri de âlimlerimizin güvenilir bulduğu hadis kaynaklarıdır. Hattâ Mâlik b. Enes’in Muvatta’ı Kuzey Afrika ve Endülüs’teki Mâlikî Müslümanlar tarafından Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim’den daha güvenilir kabul edilmektedir. Ahmed b. Hanbel’in Müsned’i dışındakiler Türkçeye tercüme edilmiştir. Bir de bu saydığımız hadis kaynaklarından seçerek meydana getirilen hadis kitapları vardır. Nevevî’nin ünlü Riyazü’s-sâlihîn’i böyledir. Bu tür seçme eserlerdeki hadislere de güvenilir.

Bu eserleri hiç değilse ismen bilmeli, duyulan hadislerin onlarda olup olmadığına dikkat etmelidir. Gerektiğinde ise hadisle meşgul olanlara sorup öğrenmelidir.

Nuraniyat: Bugün Sünneti yaşamak ne kadar mümkün? Sünneti yaşama konusunda öncelikleri hangi konulara vermeliyiz?

Yaşar Kandemir: Hz. Peygamberin, hayatı bütün yönleriyle kapsayan yaşama biçimine ve bize örnek olan davranışlarına sünnet diyoruz. Hayatta olduğumuz sürece sünneti bütünüyle yaşamaya gayret etmemiz gerekir.

Sünnet sadece ibadetlerle, Hz. Peygamberin neleri, nasıl yiyip içtiği ile ilgili değildir. Sünneti yaşamak; Allah’ın elçisinin kendisine yakın, uzak bütün insanlara, hattâ bütün varlıklara nasıl davrandığını öğrenerek onun gibi yaşamaya gayret etmektir. Biz, Allah Teâlâ’nın emrettiği gibi, Resûlünün bize uygulamalı olarak gösterdiği herşeyi benimseyip yaşamalıyız. Şunlardan uzak durun buyurduğu herşeyden kaçınmalıyız. Bunları öğrenmek, yine hadis okumakla mümkündür.

Sünneti yaşama konusunda önceliğe gelince, bunlar, günümüzde unutulan ve ihmal edilen sünnetler olmalıdır. Sade yaşamak, elindeki maddî imkânı fakir ve yoksulla paylaşmak, isteyeni geri çevirmemek bugün unutulan ve ihmal edilen sünnetlerden bazılarıdır. Hadis kitaplarını dikkatle okuyarak bunları kolayca tespit edebiliriz.

***

KİTAP LİSTESİ

Anahatlarıyla Hadis“, Prof. Dr. İsmail L. Çakan Ensar Neşriyat

Hadis I, II, Prof. Dr. Ali Yardım Damla Yayınevi

Riyazü’s-sâlihîn Tercüme ve Şerhi (Peygamberimizden Hayat Örnekleri), I-VIII cilt” Prof. Dr. M. Yaşar Kandemir, Prof. Dr. İsmail L. Çakan, Doç. Dr. Râşit Küçük Erkam Yayınevi

Hadislerle Gerçekler I-III” Prof. Dr. İsmail L. Çakan Erkam Yayınevi

Hadis (maddesi)” M. Yaşar Kandemir Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopesidi, XV, 27-64

Mevzû Hadisler, Menşe’i, Tanıma Yolları, Tenkidi” Prof. Dr. M. Yaşar Kandemir, Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları

Bilgi ve Medeniyet Kaynağı Sünnet” Yusuf el-Kardâvî (Trc. Dr. Özcan Hıdır) Ravza Yayınları

Sünneti Anlamada Yöntem” Yusuf el-Kardâvî (trc. Dr. Bünyamin Erul) Rey Yayıncılık

Sünnete Bağlılık” Dr. Aynur Uraler Işık Yayınları

Sünnetin Dindeki Yeri” Sempozyum Tebliğleri İSAV

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here